teşekkürlerr hemşoo

kastamonu merkezdeyim ben şuanda

Tarihi Bir Ev Asırlık Çınar Ağacı

ABANA TARİHİ

İlk yerleşim yeri Hacıveli'dir (Aeginetes). Hacıveli, bugünkü Abana'yı da içine alıyordu. Ezine Çayı'nın adı da Aeginetes'ti. Abana büyümeye
başlayınca Apana olarak haritalardaki yerini aldı. Bölgemiz Türklere
geçince Apana adı Abanaya dönüşüyor (ama Batı kaynaklarında daha
uzun yüzyıllar Apana olarak kalıyor). Apana'nın psi, Türkçeye aktarılırken
bye dönüştürülerek yumuşatılmış. Osmanlı kaynaklarında Sinop kentinin
adı da Sinob olarak geçer.
Abonou Teikhos, Abana'nın değil, İnebolu’nun (Ionopolis'ten
önceki) adıdır.
Dünyada yerleşim yeri olarak 15'ten çok Abana adına rastladık.
Bunlardan ikisi Türkiye’de (Türkiye’deki öteki, Sivas-Suşehri İlçesi’nin
Akıncılar Bucağı’na bağlı Göllüce Köyü’nün eski adıdır), ikisi Kamerun’da
(Afrika), ikisi Angola’da (Afrika), biri Kongo’da (Afrika), biri Gabon’da
(Afrika), biri Nijerya’da (Afrika), biri Japonya’da, biri Ürdün’de, biri
Suriye'de, biri Kanada’da, Biri Grönland'ta, biri Tunus’tadır (Afika).
Havana Eyaleti’nin (Küba) eski adı Abana’dır. Kimi dillerde (örneğin
Yunanca) Başkent Havananın adı bugün de Abanadır.
Elimizde Abana’ya ilişkin İkçağ’dan kalma (Korintos sütunu da
içinde) 4-5 mimarlık yapıtı ve Geç Bizans’tan kalma vaftiz teknesi var.
Ayrıca Kastamonu Müzesi’nde Hacıveli’den çıkma kanatlı at başı;
Yeşilyuva ve Çayırcık’tan testi, tas-tabak var.
1924 değişimi öncesinde Abana, Bozkurt, Yakaören ve
Çatalzeytin'de de azınlık var. 1900 dolayında doğanlar bu azınlıkları tanıyor.
Ama 1899 (H 1317) Kastamonu Salnamesi’ne bakarsak o yıl Abana’da
(Çatalzeytin ve Bozkurt'u da içine alan 84 muhtarlığın tümü) Rum ve Ermeni
yok (sayılanların tümü İslam). Anlaşılan buralarda oturan Rum ve Ermeniler
sayımlarda İnebolu’da gösteriliyor. Kıyıdan içerdeki azınlıklar daha önce
göçmüş olabilir. Örneğin, 1903 Göynükler doğumlu Hasan İnce, Köylerinde
yaşayan Ermenilerin torunlarıyla İstanbul'da karşılaşıyor.
1924 değişiminde İnebolu’dan Yunanistan’a 2.000 Pontuslu Rum
göçer.
Fatih, Trabzon Rum İmparatorluğu’nu ortadan kaldırdı (1461).
Sonrasında Gedik Ahmet Paşa Kırım’ı da alınca (1475) Karadeniz bir Türk
gölü durumuna geldi. Kıyılarımızdaki gemi geçişini güvence altına almak ve
Osmanlı Donanması’nın halat, sicim, kereste gibi birçok gereksinimini
sağlamak amacıyla Abana’ya da Türk denizciler yerleştirildi. Örneğin
Kırıkoğulları Abana’ya Kırım’dan geldi. O zaman Abana düzlüğü
oluşmadığından Yukarı Abana’ya doğru yerleşilir. Kendileriyle söyleştiğimiz
Aşağı Abana’da oturan yaşlıların çoğu, Yukarı Abana’dan taşındıklarını,
deniz azınca kıyıya savrulan suların Nuri Ahmet’in (Yeğin, 1887) dükkânının
5-6 metre yakınındaki çeşmeye dek geldiğini söylüyor. 1924 doğumlu Hayri
Aydemir, denizden gelen bu suyun köpüğünün ark içinde Paşa Çeşmesi’ne
(bugünkü akaryakıt istasyonu karşısı) dek dalgalandığını; 1940 doğumlu Nahit
Demirel bile, bu köpüğün Nuri Ahmet'in dükkânının önündeki çeşmeye dek
vardığını ve azgın denizin Ahçı Hüseyin’in (Özden, 1920) dükkânının
bahçesine (Yenicami’nin 15 metre güneyi) kum yığdığını belirtiyor.
100 yıl önce Abana önündeki düzlüğün eni (arkasına yaslandığı dağ
eteği ile deniz arası) yaklaşık 100 metreyken, Harmason’daki en az 400 yıllık
çınarların dağ eteğine uzaklığı 200 metredir. Ezine Çayı’nın Bayramgazi’ye
dek koy olduğu dönemde bile Harmason önünde küçük bir düzlük (dağ
eteğinden denize doğru boyu 300 metreye ulaşan bir yarımada) var. Bunun
nedeni, Harmason’da, çınarların 60 m kadar deniz yönünde, zamanla kumlar
altında kaybolan bir kayalığın varlığıdır.
1930-1960 yılları arasında Abana düzlüğünün büyümesi çok hızlandı.
Zaman zaman denizde topuk oluşur, topuk önce adaya, sonra da yarımadaya
dönüşürdü. Yarımadanın Çayağzı'ndan bugünkü liman yakınlarına dek ulaştığı
olur, kıyı gemicilerimizin işi zorlaşırdı. Sonra bu yarımadanın içi dolar ve
düzlük denize doğru genişlerdi. Bu oluşum hemen her yıl yaşanırdı.
Abana düzlüğünün hızlı büyümesinin başlıca nedeni, o dönemde
ormanların hızlı kesimi yüzündendir. Orman kesimi başlıca iki nedenle
hızlanmıştı: 1- Patates ekimi için ormanlıkların tarlaya dönüştürülmesi. 2-
Zonguldak kömür bölgesine maden direği sağlanması.
Yalnızca patates ve maden direği değildir neden. 2. Dünya Savaşı'nın
kıtlık yılları ve sonrasında her tür yiyecek yetiştirilmesi için ekilebilecek
yerler alabildiğine genişletildi. 1950'lerde başlayan yoğun göçler nedeniyle
köylerdeki tarlalar yeniden ormana dönüşmeye başladı. Abana içinde bile bu
oluşum yaşandı.
Ormanların kesilmesi sonucunda Ezine Çayı yalnızca kum-çalık-toprak
değil; kargalak (çay-deniz odunu) da taşırdı.
Abana Merkez'de oturanlar yakacağa para vermezdi. Ezine Çayı'nın
oluşturduğu sel, çok odun (ve taş- toprak) getirirdi Abana kıyılarına. Abana’nın
tek yakacağı kargalaktı. Çayın getirdiği selin ardından deniz kıyıları
kargalak dolardı. Herkes deniz kıyısına dolar, tonlarca kargalak tutardı. Eşek-
katır sırtında odun satan köylüler çok seyrek görünürdü. Abana içinde oturan
sıradan aileler 1970’lere dek odun satın almazdı (tuttukları kargalak yeterdi).
Bugün Abana düzlüğü büyümediği gibi, zaman zaman azgın
Karadeniz dalgalarının konutlara ve karayoluna zarar vermesi, düzlüğün
küçüldüğü izlenimini de veriyor. Bunun dedeni de, geçim nedeniyle köylerin
boşalması sonucu tarlaların yeniden ormana dönüşmesiyle yukardan kum-çakıl
gelmemesidir. Balıkçı barınağının yanlış yere yapılması, Bozkurt'un, çay
içine setler yapıp aşağıya kum-çakıl geçirmemesi de ayrı nedenlerdir.
Günümüzden 7.500 yıl önce Karadeniz bir göl durumundaydı ve deniz
düzeyi bugünkünden 170 m alçaktaydı. Abana önlerinde Karadeniz’e doğru 60
km’yi aşkın bir düzlük vardı. Buzulların hızlı erimesi sonucu çoğalan sular
Akdeniz'den Karadeniz'e doldu (İstanbul Boğazı açıldı) ve bu düzlük sular
altında kaldı. Bu duruma göre, Hacıveli açıklarında deniz altında bir yerleşim
yeri (kent) bulunduğu söylencesi güncelliğini koruyor (Hacıveli’de, denizden
çıkarılan büyük bir sütun var. Denizde böyle birçok sütunun görüldüğü
söyleniyor). Hacıveli açıklarında bir kentin bulunması Abana tarihi’ni en az
İÖ 6.000 yılından başlatacak.1951'e dek Harmason Konakören'e (Toza) bağlıydı.
Konakörenlilerin çoğu Abana ile değil, Yakaören (İlişi) ile işbirliği
içinde olmuştur. Büyük kereste tüccarı olan Konakörenli Musareisler'in
(Acenta Mehmet Ali Geriş'in atasoyu) Yakaören'in kalkınmasında büyük payı
var. 20. yy'ın başlarında Yakaören'deki bir okula da adları verilmiş (Musareis
İptidai Mektebi). Harmasonlu Nuri Ahmet (Yeğin, 1887) bile ilk dükkânını
Yakaören'de açmış. Bugün Bozkurt'ta bile işyeri bulunan Konakörenliler var
(örneğin Kotman soyadlılar).Kanakörenlilerin Abana'ya soğuk bakmalarının başlıca nedeni,
Abanalıların geçmişteki davranışlarından kaynaklanabilir. Yukarı Abanalıyı
bile çarşıya sokmak istemeyen Abanalının Konakörenliye hoşgörüyle bakması
düşünülemez. Ayrıca Konakören, Yakaören'e daha yakındır. Sel nedeniyle
Ezine Çayı'nın geçit vermemesi de ayrı bir nedendir (bugünkü köprü 1971'de
tamamlandı. Ondan önceki tahta köprüleri sık sık sel alırdı).
Abana’ya 1500’lü yıllarda geldiklerini varsaydığımız ilk Türk ailesi
Keşeplioğulları’nın Harmason’a değil de Abana ve Bozkurt’a
yerleşmelerini Harmason’daki azınlıkların varlığına bağlıyoruz. Ayrıca
Harmason’la Abana’nın arası uzaktır. Keşeplioğulları’nın Abana’daki evi
Paşa Çeşmesi’nin 150 metre güneybatısında, deniz kıyısındadır (o zaman
bugünkü akaryakıt istasyonunun yeri, Zeytinlik, sanayi çarşısı ve bugünkü
futbol alanı tümüyle denizdir). Keşeplioğulları’nın deniz kıyısındaki eviyle
Harmason arasındaki 1 km’ye yakın alan tümüyle denizdir. Harmason’a
karadan gitmek için Bozkurt yukarılarından dolaşmak gerekir. Fırtınalı
havalarda gemiler Kirse Kayası’na bağlanır.
Eskiden Abana ve Bozkurt’ta en çok yer (toprak)
Keşeplioğulları’nındı (Keşeplioğulları’nın Harmason ve Konakören’de
yeri yok).1876 sonrasında Abana’daki en güçlü aile Hacıyüzbaşıoğulları’dır.
Padişah 2. Abdülhamit, Nazım Önüralp’in (1922) dedesi, Ahmet Efendi’yi
(Hacıyüzbaşı, 1839) büyük bir yetkiyle Abana’nın vergilerini toplamakla
görevlendirir. Hacıyüzbaşı Ahmet bucak müdürlüğü de yapar(*). Hac'ca da
giden Hacıyüzbaşı Ahmet 1888'de ölür ve soyu Hacıyüzbaşıoğulları olarak
sürer. Yukarı Abana’da oturan Hacıyüzbaşı Ahmet, Abana'ya Kuğu'dan
(Çatalzeytin) gelmiş. Babası da yüzbaşıdır (Yüzbaşı Hasan. Tapu belgelerinde
Hacıyüzbaşı'nın adı Yüzbaşızade Hacı Ahmet Ağa olarak da geçer). Babasının
ve kardeşlerinin çoğunun Kuğu'da öldüğü biliniyor.
*) Osmanlı Arşivi'nde, 7 Eylül 1888'e denk gelen tarihte şu bilgiye rastladık: Abana ahalisinden
Hacı Mehmed, Nahiye Müdürü Vekaleti'nde bulunan Yüzbaşıoğlu Hacı Ahmed'in kendisine zulmettiğine
dair şikayette bulunduğundan Kastamonu Vilayeti'nce tahkikat yapılması (Tarih: 15 M 1306
(Hicrî), Dosya No: 1545, Gömlek No: 72, Fon Kodu: DH.MKT.).
Hacıyüzbaşı’nın kereste mağazaları ve gemileri varmış. Keresteyi
Abana’ya köylüler indirirmiş. Kereste taşıyan köylüler yiyecek ve
giyeceklerini Hacıyüzbaşı’dan alır, yılda bir kez hesap görülürmüş.
Hacıyüzbaşı’nın, kışları Sinop’ta kışlayan büyük gemileri de varmış. Kereste
İstanbul’a, İzmir’e, İskenderun’a ve Rusya’ya gidermiş.
Abana’da 1900’lü yılların başlarında dağın eteğinde kurulan (1928’de
yapılan Nuri Ahmet’in yapısı sırası) ilk dükkânlar camsız-çerçevesiz
barakalardan oluşuyordu.
Sulanabilen Abana düzlüğünde yetişen patlıcan, biber ve domates,
gereksinimi karşıladığı gibi, İnebolu başta olmak üzere komşu yerleşme
yerlerinde pazarlanır. Bunlara ek olarak İncir, erik ve üzüm Kastamonu’ya
dek katır sırtında gider. Patates, kestane, yumurta, varil tahtası, kereste kütük
kayıkları ve yelkenlilerle gideceği yerlere yollanır.
Rusya ve Tuna ağzına kereste götüren yelkenli gemiler, daha çok mısır
ve tuzla döner. 1950’lerde bile, 19. yy’dan kalma bir yapı tuz mağazası
olarak kullanılıyordu. Rusya’dan şeker de gelir (şeker, kaya parçası gibidir.
Tuza benzer ve keserle parçalanır).
Abana'ya Rusya'dan gelen tuz ve Batum'dan (Gürcistan) gelen gaz
tenekeleri katır sırtında Kastamonu'ya ulaştırılırdı.
Çatalzeytin'den İnebolu'ya dek kıyı kesiminde taş-beton en eski
camiler Abana'dadır (Hacıveli Camisi 1805'te, Harmason Camisi 1846'da
ve Merkez Hacıahmet Camisi de 1947'de yapıldı). İnebolu'nun en eski
camisi Hamidiye 1884'te yapılmış. Bozkurt Merkez Camisi 1908'de,
Yakaören Merkez Camisi 1909'da, Gemiciler Camisi 1948'de,
Çatalzeytin Camisi de 1963'te yapıldı.
Abana merkezinde bulunan Atmeydanbaşı ve Harmason
gömütlüklerinde kalan toplam 10 kadar eski yazılı, çoğu sarıklı gömüt
taşlarında yapılan incelemede en eski gömüt taşı olarak Atmeydanbaşı’nda 1712
(H 1124) ve Harmason’da 1758 (H 1171) ölüm yılını saptanabildi. Daha eski
olan bugünkü akaryakıt istasyonunun yerindeki gömütlüğün gömüt taşları
ortada yok.
Gemiciler'de, çevre gömütlüklerinden çıkarılan eski gömüt taşları cami
avlusunda sergileniyor. Bunlardan en eskisinin tarihi 1758'dir (H 1171).
Abana-Hacıveli arasında, Yeşilyuva ve Konakören'deki zeytinler de
Romalılardan kalmış. Hacıveli Kalesi ve Yakaören’e giderken tepedeki
gözetleme yerinden (kale) ve mağaralardan (Karabalçık ve Kirsecik) başka,
yalnızca Harmason’da iki su ayazması (pınar) var Romalılardan kalan.
Bunlardan 12 metre uzunluğundakinin girişi 1999’da göçmüştü. Kirse
Kayası’nın kilise olduğunu gösteren bir belirti yok.
Abana ve çevresinde önemli tapınak ve kale kalıntısı yok. Bunun
nedeni, İstanbul kuşatması için bölgemizdeki tapınak ve kale taşlarının
Rumelihisarı’nın yapımında kullanılmış olmasıdır. Rumelihisarı bu nedenle 4
ay gibi çok kısa bir sürede tamamlanmış.
Abana, 19. yy’da bucak olmadan önce kimi kez Küre’ye, kimi kez
Ginolu’ya, kimi kez Istefan’a, Kimi kez Ayandon’a, son kez de İnebolu’ya bağlı görünüyor. Anılan bu yerler ilçe konumundadır. Bucaklık öncesi dönemde Abana’da kadılık kurulmuştur.
Abana 1882’de (H 1299) İnebolu’ya bağlı bir bucak durumuna
getirildi.Abana’nın kesin bucak olma tarihi 2000'de Kastamonu salnameleri
taranarak öğrenilebildi. İstanbul Beyazit ve Kastamonu devlet
kitaplıklarında salnamelerin tümü yok. Kastamonu’da kimileri çeviri için
verilmiş, geri gelmemiş. H 1298 (1881) tarihli salnemede Abana, İnebolu
İlçesi, Evreniyye Bucağı’na (Evrenye = Gemiciler) bağlıyken; bir yıl sonraki
H 1299 (1882) salnamesinde Abana, İnebolu İlçesi’ne bağlı bir bucak olarak
görünüyor. Evrenye (Gemiciler), Abana’ya bağlı bir köy durumunda. Bu
tarihte Küre de İnebolu’nun bucağı. Doğumuzdaki ilçe de İstefan’dır (daha
sonra Ayancık). 2000 yılından önce durum karışıktı. Örneğin Arkeolog Ahmet
Gökoğlu, Abana’nın H 1284 (1968) yılında İnebolu’nun bir nahiyesi
olduğunu yazıyor (Phaflagonya, 1952). Nurettin Peker de 1864 tarihli
Vilâyet Nizamnamesi gereğince, Abana’da da belirli bir kadro ile nahiye
müdürlüğü kurulmuştur diyor (Abana Gazetesi, 15 Nisan 1978). Nurettin
Peker, Zonguldak’ın da Abana ile beraber bucak olduğunu belirtiyor.
Kaynaklarda Zonguldak’ın bucak oluşuna ilişkin bilgi de bulamadık. Meydan
Larousse (1998), Fatih döneminde Amasra’nın Cenevizliler’den alınması
üzerine (1459) Zonguldak bölgesi tamamen Osmanlı yönetimi altına girdi
dedikten sonra Zonguldak’ın, Ereğli İlçesi’ne bağlı bir köy durumundayken
1899’da ilçe olduğunu belirtiyor. Ana Britannica’nın (1992) görüşü de böyle.
İnebolu'nun ilçe olma tarihini kesin olarak bilen yok!
1988 İnebolu Yıllığında İnebolu için çelişkili olarak, 1413'te
Küre'ye bağlı bir nahiye iken, 1867’de (1873’ten sonra) kaza olmuştur
deniliyor.
Osmanlı Arşivleri'ni İçişleri Bakanlığı denetliyor. Bakanlığın genel
müdüründen aldığımız yazıda İnebolu’nun 1869’da ilçe olduğu belirtiliyor(*).
Açıklamada 1869’un hicri karşılığı yok. 1286 olması gerekiyor
(Kastamonu’da basımevi kurulup ilk salnamenin basım yılı da 1286’dır).
Gemiciler (Evrenye) de 1869’da (1882’ye dek) bucak görünüyor (öncesini
bilmiyoruz). Ahmet Gökoğlu İnebolu'nun H 1284'te (karşılığı bize göre
1868) ilçe olduğunu belirtiyor (Phaflagonya, 1952, sayfa 21).
(*) Kastamonu Milletvekili M. Hadi Dilekçi aracılığıyla İçişleri Bakanı adına Genel müdür
Osman Güneş'ten aldığımız yanıt: 20 Aralık 2000 tarihli dilekçeniz üzerine kayıtlarımızda
yapılan inceleme sonucunda Kastamonu İli, İnebolu İlçesi'ne bağlı Abana Nahiyesi'nin 1916
yılından önce kurulduğu, 1916 yılında bucak merkezinin Gemiciler (Evrenye) Köyü'ne taşınması ile
Evrenpaşa adını aldığı, 1918 yılında nahiye merkezinin Abana Köyü'ne taşınarak, nahiyenin tekrar
Abana adını aldığı ve İnebolu'nun 1869 yılında; Abana'nın ise
1945 tarihinde ilçe haline getirildiği anlaşılmıştır.
Osmanlı Arşivleri'nde yaptığımız incelemede İnebolu'nun 1869'dan
önce de ilçe olduğu bilgilerine rastladık. Hem de 7 ayrı yılda (ve 25 yerde):
1848, 1850, 1853, 1855, 1857, 1858 ve 1859(*). Bunlar tümüyle yanlış
olmamalı.
*) 07 Mart 1853 tarihine denk düşen arşiv özeti: Maaşsız olarak İnebolu Kazası Müdürü olan Hacı
Kaptan'ın azliyle yerine vekaleten müdür olan Hacı Mustafa Ağa'nın asaleten tayini
(Tarih: 26 Ca 1269 H, Dosya No: 61, Gömlek No: 57, Fon Kodu: A.}MKT.MVL.).
1860'ta İnebolu'nun bucak olduğunu gösteren bir bilgiye de rastdık(*).
*) 09 Mayıs 1860: Dimitri Yorgi'nin İnebolu Nahiyesi'nde harap olan dükkânının inşasına müdahalenin
men'i (Tarih: 17 L 1276 H, Dosya No:157, Gömlek No: 42, Fon Kodu: A.}MKT.DV.).
Bu durumda İnebolu, 1869'da ikinci kez ilçe oluyor.
1945’te ilçe olan Abana, bugünkü Bozkurt ve Çatalzeytin ilçelerini de
içine alıyordu ve 83 köyü vardı (merkezle beraber 84 muhtarlık).
1948’de Devrekâni’nin Şeyhoğlu Köyü de Abana’ya geçti.
1949’da Abana’nın 8 köyü İnebolu’ya bağlandı. Bu köyler Ayvat,
Çerçille (Gökbel), Evrenye (Gemiciler), Namazgâh, Keti, Güde, Kazla
ve Zerveli’dir.1952’de Abana’nın (Çatalzeytin’le beraber) 74 köyü vardı.1954’te siyasal nedenlerle köy yapılan Abana, Anayasa Mahkemesi kararı sonucu 1967’de bucak; 1968’de de yeniden ilçe oldu. Bugün 10 köyü bulunan Abana İlçesi’nin 33 km2 alanı ve 7’si doğal kumsal olmak üzere 11
km uzunluğunda deniz kıyısı var. Abana İlçesi'nin en yüksek yeri 300 m'dir.

BULUNTULAR
Elimizde Abana’ya ilişkin İkçağ’dan kalma (Korintos sütunu da içinde) 4-5 mimarlık yapıtı ve Geç Bizans’tan kalma “vaftiz teknesi var. Ayrıca Kastamonu Müzesi’nde Hacıveli’den çıkma kanatlı at başı; Yeşilyuva ve Çayırcık’tan testi, tas-tabak var. Çatalzeytin'in Çağlar Köyü'ndeki Efreç Camisi'nin temel direklerinden ikisi, üzerinde Rumca yazılar bulunan dikilitaş ya da yazılıtaştan oluşuyor.
Bu kalıntılardan vaftiz teknesi ve Korintos sütun başlığının izini sürdük.
Vaftiz teknesi, Denizbükü’nde Altıkulaç yolu üzerindeki Markoç Ahmet’in (Kaya, 1922) yerinde bulundu (Abana-Çatalzeytin yoluna 500 metre). Eskiden kilise olduğu söylenen bu yerde başka kalıntılar da varmış.
Cemal Yıldırım (Denizbükü, 1933):
“O yalak (vaftiz teknesi) Markuç Ahmet’in (Kaya, 1922) Mustafa Kale’ye (1893) sattığı yerden çıktı. Oradan daha birçok kalıntı çıkmış. Mustafa Kale o yere samanlık yapmış. Ben o zaman İstanbul’daydım” (özel söyleşi).
Veli Kenan (Şener, Yakabaşı, 1898) Denizbükü’nde bulunan bu “tekne”yi Kuğu’dan (Çatalzeytin) Kömüşçü’nün Bayram’a (Yıldız, 1920) mandaların çektiği kızakla Mamuderesi’ne (Yeşilyuva ile Hacıveli arası) götürttü ve orada çeşme yalağı olarak kullanılmaya başlandı (1952). Oradan Abana-Çatalzeytin yolu geçince bu tekne yolun altında kaldı. 1981’de Salim Yılmaz (1938) Abanalı gençlerle yaptığı üç günlük çalışma sonunda bu vaftiz teknesini yolun altından çıkararak Abana’ya getirdi.
Mehmet Yıldız (Yeşilyuva, 1939):
“Bugün belediye bahçesinde duran ‘vaftiz teknesi’ni Veli Kenan (Şener, 1898) Hacıveli ile Yeşilyuva arasındaki Mamuderesi’ne çeşme yalağı yapmak için Kuğu’da Kömüşçü’nün Bayram’a (Yıldız, 1920), kömüşlerin çektiği kızakla getirttirmiş. İş bitince Kömüşçü’nün Bayram mandaları denize salıp öğle namazına duruyor. Sonra bağırmış çağırmış mandalar gelmemiş. Biz o zaman Hacıveli’de okuyoruz. Yıl 1952. Okul paydos oldu köye (Yeşilyuva) dönüyoruz. Baktık Mamuderesi’nde Kömüşçü’nün Bayram bekliyor. Mandalar denizde. Demek ki mandalar üç saattir denizde. Bize dedi ki: ‘Köy altından bir sandal alıp mandalarımı kıyıya getirirseniz size birer lira vereceğim.’ Biz sandalı yüzdürüp açıldık ve kürek vura vura zorla mandaları kıyıya çıkardık. Kömüşçü’nün Bayram bize 1’er lira yerine 25’er kuruş verdi!” (özel söyleşi*).
*) Mandaların denizden çıkmayışına ilişkin bir anı da Mustafa Öztürk (1931) anlattı: “Konyakçı Kâmil (Sakız, Sarıçiçek, 1890) burada (Abana) mandaları denize sokuyor. Mandalar açılıyor ve kıyıya gelmiyor. Baktılar olacak gibi değil, Salim Kaptan’ın (Gürsoy, 1910) Yıldıray motoruyla mandaları açıkta tutup getirdiler” (özel söyleşi).
Fotiou Eleni (Tarih öğrencisi, Yunanistan, 1982):
“Bu vaftiz teknesi Yunan kalıntısı değil. Yunan yapıtlarında haç bulunmaz. Üzerindeki yazılardaki kimi harfleri okuyabildim ama, yalak yapılırken birçok yazı kesilmiş ve kalan yazılar da yıpranmış olduğundan bir anlam çıkaramadım. Bir kazıbilimci temizlerse okunabilir” (özel söyleşi).
Bilge Umar (kazıbilimci):
“Bunun (Abana kasabası tarihçesinin İlkçağ’a uzandığı) kanıtı vardır ve Abana Lisesi bahçesinde (bugün Belediye Bahçesi) durmaktadır. Orada duranlar, İlkçağ’dan kalma 4-5 mimarlık yapıtı parçası ile, Geç Bizans çağından bir kilise vaftiz teknesidir. Bunların çoğu, özellikle en gösterişli buluntu olan Korinthos türü sütun başlığı, bugünkü Abana’nın içinde, şimdiki çarşı içi ile Abana Çayı (Ezine) arasında çıkmıştır” (İlkçağ’da Kastamonu, İnebolu ve Abana, Taç Dergisi, 1986, Sayı 2, sayfa 72).
Korintos sütunu bugünkü akaryakıt istasyonunun aşağısında, Harmason Köprüsü’ne giden yolun 60 metre kadar deniz yönünde, Paşa Çeşmesi’ne(*) 200 metre uzaklıkta duruyordu ve büyük bir olasılıkla İstanbul’dan getirilmişti. Sütunun bulunduğu yerin 200 yıl önce deniz olması gerekiyor.
*) Paşa Çeşmesi’ni Keşeplioğlu Bakkal Mustafa (Akıntürk, 1889) yaptırdı.
Fahrettin Ünal (1947):
“Ben Devrekâni’den Abana’ya 1959’da geldim. O sütun (korintos) bizim evin arkasındaki bahçedeydi. Ben onu 1970’li yıllarda Salim Yılmaz’a (1938) verdim. Gençleri topladı, traktöre yükleyip götürdü. Sütundan başka hamam kurnası falan da vermiştim” (özel söyleşi).
Sevil Yazgan (1945):
“Fuat Amcamdan (Ünal, 1910) duydum. Büyükbabamın (Mahir Ünal, 1889) dedesi (Hacı Hafız Hüsnü, 1869) sarayda kâtip mi, hafız mı bir şeymiş. 1920’lerin başında yıkılan ev yapılırken (yerine yapılan evin yerinde bugün ‘Hacı Hafız B Apartmanı var), İstanbul’dan mermer bir şeyler getirmiş. Bu ‘korintos sütunu’ o mermerlerden biri olabilir” (özel söyleşi).

Abana Tarihine ilişkin bu bilgiler, Hayati Tahsin YILMAZ'ın bu yılın
(2004) sonlarında basılması beklenen Abana Belgeselinden özetlendi.
Bu yazı [Linkleri görebilmek için üye olmalısınız. Üye olmak için tıklayınız...] sitesinden alınmıştır.

Gün Batımı Tatil Köyü

a.selam dostum sende hoşgeldin aramıza

kardeş güzel olmuş ellerine sağlık

benide ekleyinn